2. İslamcı Dergiler Sempozyumu: “1960 Öncesi İslamcılık Düşüncesi ve Dergiler”

Hakkında

İlmi Etüdler Derneği (İLEM), Türkiye’de İslamcı yayıncılığın serüvenini ele almak amacıyla 2013 yılında İslamcı Dergiler Projesini hayata geçirdi. Projenin ikinci aşamasında 1960 öncesinde yayımlanan İslamcı dergiler incelendi. Bu kapsamda ayrıca 11-12 Mart 2017 tarihlerinde Bağlarbaşı Kültür Merkezi'nde “1960 Öncesinde İslamcılık Düşüncesi ve Dergiler” konulu 2. İslamcı Dergiler Sempozyumu İLEM ve Üsküdar Belediyesi tarafından organize edildi.

İlmi Etüdler Derneği (İLEM), Türkiye’de İslamcı yayıncılığın serüvenini ele almak amacıyla 2013 yılında İslamcı Dergiler Projesini hayata geçirdi. Projenin ikinci aşamasında 1960 öncesinde yayımlanan İslamcı dergiler incelendi. Bu kapsamda ayrıca 11-12 Mart 2017 tarihlerinde Bağlarbaşı Kültür Merkezi’nde “1960 Öncesinde İslamcılık Düşüncesi ve Dergiler” konulu 2. İslamcı Dergiler Sempozyumu İLEM ve Üsküdar Belediyesi tarafından organize edildi.
2013 yılında İLEM tarafından başlatılan İslamcı Dergiler Projesi’nin ilk aşamasında 1960-1980 arasında yayımlanan 50 derginin 3500 sayısı dijitalleştirilerek kataloglandı. Proje kapsamında ayrıca dönem ile ilgili bir sempozyum gerçekleştirildi ve bildiri kitabı yayımlandı. 2016 yılında gerçekleştirilecek projenin ikinci aşamasında 1960 öncesinde yayımlanan İslamcı dergiler incelendi. Bu dönemde 60 civarında derginin 5000’e yakın sayısı dijitalleştirilerek kataloglandı. Ayrıca bu kapsamda 11-12 Mart 2017 tarihlerinde “1960 Öncesinde İslamcılık Düşüncesi ve Dergiler” konulu 2. İslamcı Dergiler Sempozyumu organize edildi. 2018 yılı sonuna kadar devam edecek proje çalışmaları sayesinde İslamcılık düşüncesi ve üzerine yapılan tartışmalara yeni bir boyut kazandırmak suretiyle tekrardan İslamcılığın düşünülmesine bir katkı sağlanması amaçlanmaktadır.
Günümüzde İslamcılık etrafındaki tartışmalar canlılığını devam ettirmektedir. Son zamanlarda özellikle İslam dünyasında ve Türkiye’de yaşanan gelişmeler Müslümanları ve İslamcılık düşüncesini tekrar tartışmaların merkezine taşımış ve özellikle bu alanda yapılan çalışmalar ve yayınlarda ciddi bir artış ve hareketlilik oluşturmuştur. İslamcılık düşüncesinin bu kadar canlı bir konu olmasında onun bir anlamda hayatın farklı alanlarına etkide bulunması etkilidir. Ancak çok tartışılan ve konuşulan her meselede olduğu bir gibi İslamcılıkla ilgili tartışmaların da en büyük handikaplarından birisi tekrar sorunudur. Bu sorunu aşmak üzere meselenin genel hatları ile ele alan çalışmalardan, daha özel ve ayrıntılı ele alan çalışmalara yönelmek gerekmektedir. Bu çerçevede düzenlenen 2. İslamcı Dergiler Sempozyumu ile 1960 öncesinde yayımlanan İslamcı dergiler üzerinden İslamcılık düşüncesinin Osmanlı Devleti’nin son yıllarında doğuşu, Osmanlı’dan Cumhuriyet dönemine geçişte İslamcıların fikirleri ve İslamcı düşüncenin erken tarihi ele alınması hedeflenmiştir.
Bu kapsamda İslamcılık düşüncesinin oluşumunda, gelişiminde ve aktarımında önemli işlevlere sahip olan dergiler ele alındı. Bu dergilerde İslamcılığın doğuşu, o dönemlerde ne tür meseleleri gündeme aldığı, güncel siyasi, ekonomik, toplumsal vb. meselelere karşı nasıl yaklaşımlar takındığı karşılaştırmalı olarak incelendi. Böylelikle bir anlamda Türkiye’de İslamcılık düşüncesinin ilk nüveleri, üretim ve tartışma biçimleri ortaya konmuş olacak ve bu şekilde İslamcılığın geçmiş perspektifi ile gelecek vizyonu arasında bir köprü kurulmaya çalışıldı. Bir açılış özel paneli ve 10 oturumdan oluşan bu sempozyumda Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçişte İslamcılık düşüncesindeki devamlılık, benzerlik ve kırılmalar, İslamcı neşriyatın öncü yayınlarından olan Sırat-ı Müstakim ve Sebilürreşad, İslamcı neşriyatın ilk örnekleri, II. Meşrutiyet döneminde İslamcılık düşüncesi ve dergileri, İslamcı dergilerde ele alınan dinî konular, İslamcılık düşüncesinde milliyetçilik ve antikomünizm meselesi, İslamcılık düşüncesinin öncü isimleri, Çok Partili dönemde Türkiye’de İslamcılık düşüncesi, dergileri ve önemli şahsiyetleri ve İslamcı dergilerde eğitim ve siyasete dair muhtelif bildiriler yer almıştır. Ayrıca 1960 öncesinde yayımlanmış dergilerden alınan 80 adet görselin bulunduğu 1960 Öncesi İslamcı Dergiler Sergisi iki gün boyunca katılımcı ve ziyaretçilere sunulmuştur.

Dokümanlar

Afiş
Yazı Çağrısı
Broşür
Özet Kitapçığı

Başvuru

Başvurular sona ermiştir ilginiz için teşekkür ederiz.

Kurullar

Düzenleme Kurulu
Lütfi Sunar (Başkan)
Vahdettin Işık
Süleyman Güder
Mehmet Yıldırım
Zekai Eroğlu
Suat Kaymak
Burak. M. N. Gücin

Bilim ve Danışma Kurulu
Berat Açıl, Yrd. Doç. Dr., İstanbul Şehir Üniversitesi
Mahmut Hakkı Akın, Doç. Dr., Necmettin Erbakan Üniversitesi
Köksal Alver, Prof. Dr, Selçuk Üniversitesi
Mehmet Fatih Andı, Prof. Dr., Fatih Sultan Mehmet Üniversitesi
Ali Büyükaslan, Doç. Dr., İstanbul Medipol Üniversitesi
Mehmet Ali Büyükkara, Prof. Dr., İstanbul Şehir Üniversitesi
Murat Çemrek, Prof. Dr., Necmettin Erbakan Üniversitesi
Bayram Ali Çetinkaya, Prof. Dr., İstanbul Üniversitesi
Necmettin Doğan, Yrd. Doç. Dr., İstanbul Ticaret Üniversitesi
Adem Efe, Prof. Dr., Süleyman Demirel Üniversitesi
Sami Erdem, Doç. Dr., İstanbul Şehir Üniversitesi
Teyfur Erdoğdu, Doç. Dr., Yıldız Teknik Üniversitesi
Alev Erkilet, Doç. Dr.
Mehmet Güneş, Doç. Dr., Marmara Üniversitesi
Vahdettin Işık, Fatih Sultan Mehmet Üniversitesi
Özgür Kavak, Yrd. Doç. Dr., İstanbul Şehir Üniversitesi
Abdülkadir Macit, Yrd. Doç. Dr., Kocaeli Üniversitesi
Ali Satan, Doç. Dr., Marmara Üniversitesi
Necdet Subaşı, Dr., Gazi Üniversitesi
Lütfi Sunar, Doç. Dr., İstanbul Üniversitesi
Mustafa Tekin, Prof. Dr., İstanbul Üniversitesi
Rıfat Türkel, Yrd. Doç. Dr., Dumlupınar Üniversitesi
Ali Utku, Doç. Dr., Atatürk Üniversitesi
İbrahim Halil Üçer, Yrd. Doç. Dr., İstanbul Medeniyet Üniversitesi
Ramazan Yelken, Prof. Dr., Yıldırım Beyazıt Üniversitesi

Program

11 MART 2017 CUMARTESİ

AÇILIŞ PROGRAMI
Bağlarbaşı Kongre ve Kültür Merkezi
09:30 1960 Öncesi İslamcı Dergiler Sergisi Açılışı
10:00-11:00 Açılış Programı
Avrasya Salonu
Lütfi Sunar, Düzenleme Kurulu Başkanı
Süleyman Güder, İLEM Başkanı
Hilmi Türkmen, Üsküdar Belediye Başkanı

11:00-12:45 Açılış Özel Paneli | İslamcılığın Dili ve Dinamikleri
Avrasya Salonu
Oturum Başkanı: Vahdettin Işık
Alev Erkilet, Soğuk Savaş Sonrası İslamcılığın Ana Söylem ve Dinamiği
Lütfi Sunar, Modernleşme ve Muhafazakarlık Arasında İslamcılığın Toplumsal Tahayyülü
Necdet Subaşı, Erken Dönem İslamcı Düşünce ve Neşriyatın Dinin Toplumsallaşma Biçimlerine Etkileri
S. Kurtuluş Kayalı, İslamcılığın 1940'lı Yıllarda Şekillenişi Üzerine Bazı Düşünceler

SEMPOZYUM OTURUMLARI
İlmi Etüdler Derneği (İLEM)
14:00-15:30 1. Oturum | İslamcı Düşüncede Süreklilik ve Kırılma
Genel Salon
Oturum Başkanı: Necdet Subaşı
Mehmet Erken, 1923-1960 Arası Türkiye'de İslami Yayıncılık
Asım Öz, Kaynaklar ile Gelecek Arasında: Çok Partili Hayata Geçiş Sürecinde İslâmcı Dergilerin Önceliklerine Dair
Fatma Bostan Ünsal, Sebilürreşad Dergisi (1948-63) Örneğinde İslamcılık Düşüncesi: Devamlılıklar Kırılmalar
Mahmut Hakkı Akın, İslamcılığın Fetret Devri, Necip Fazıl Kısakürek ve Büyük Doğu Dergisi

14:00-15:30 2. Oturum | İslamcı Dergiciliğin Öncüsü: Sırat-ı Müstakim ve Sebilürreşad
Konferans Salonu
Oturum Başkanı: Suat Mertoğlu
Adem Efe, İlk İslamcı Dergilerden Sırat-ı Müstakim ve Sebilürreşad Özelinde İslam Birliği İdeali
Ali Osman Çakmak, Sebilürreşad Dergisi’nin İslamcılık Söylemi (1948-1950)
Mehmet Birekul, Bir Dönemin Hafızası: Sırat-ı Müstakim, Sebilürreşad Dergileri ve İslamcılık Düşüncesi Üzerine Bibliyografik Bir İnceleme
Vahdettin Işık, Sırat-ı Müstakim Dergisinde Doğu ve Batı Algısı

16:00-17:30 3. Oturum | İslamcı Neşriyatın İlk Örnekleri
Genel Salon
Oturum Başkanı: Berat Açıl
Ahmet Kanlıdere, Rusya Müslümanlarının Hilafet Merkezindeki Dergisi: Teârüf-i Müslimîn (1910-1911)
Hamit Er, Darülfünun İlahiyat Fakültesi Mecmuası
İsmail Cebeci, Osmanlı Son Dönemini Anlamaya Yardımcı Bir Kaynak: Şeyhülislamlık Makamının Dergisi Ceride-i İlmiyye
Cahid Şenel, Yüzyıl Önce Yüzyıl Sonra: İslâm Mecmuası'nın Gündemi Bugüne Ne Söyler?

16:00-17:30 4. Oturum | II. Meşrutiyet Dönemi ve İslamcılık
Konferans Salonu
Oturum Başkanı: Ali Büyükaslan
Ahmet Koçak, II. Meşrutiyet Sonrası Türk Fikir Hayatında Filibeli Ahmet Hilmi'nin "Hikmet" Mecmuası
Ahmet Taşğın, 1960 Öncesi İslamcı Dergilerde Dini Gruplar: Aleviler Yezidiler Örneği
Ahmet Dursun, Meşrutiyet Dönemi Gazetelerinde Bediüzzaman Said Nursi ve Sebilürreşad Mecmuası ile Münasebetleri
Ayşe Polat, Sırat-ı Müstakim ve Okuyucu Mektupları: “İslam’ı” Sorma, Savunma, Tartışma ve İnşa

12 MART 2017 PAZAR

09:30-11:00 5. Oturum | Erken Dönem Dergilerde Eğitim ve Siyaset
Genel Salon
Oturum Başkanı: Mahmut Hakkı Akın
Mustafa Gündüz, Sırat-ı Müstakîm’de “Hürriyet, İlm ve Terbiye” Üzerine Bir Tartışma
Kurtuluş Öztürk, II. Meşrutiyet Dönemi Dergilerinde Eğitim Düşüncesi
M. Salih Arı & İbrahim Halil Ozan, Sırat-ı Müstakim ve Volkan'a Göre 31 Mart Olayı
Muharrem Samet Bilgin, Dozy'nin Tarih-i İslamiyet'ine İslamcı Dergilerde Verilen Tepkiler

09:30-11:00 6. Oturum | İslamcılık, Milliyetçilik ve Antikomünizm
Konferans Salonu
Oturum Başkanı: Süleyman Güder
Ertuğrul Meşe, 1960 Öncesi İslamcı Dergilerde Antikomünizm
Özlem Avcı, Türk Olmanın Şartı Kaçtır? İslami Dergilerdeki Azınlık Söylemi
Şenol Gündoğdu, II. Meşrutiyet'te İslamcılara göre Millet ve Milliyetçilik: Sebilürreşad Örneği
Güngör Göçer, “Cehil ve Kızıl Taassuba Karşı” Bir Dergi: Hak Mecmuası

11:30-13:00 7. Oturum | Çok Partili Dönemde İslamcı Dergiler I
Genel Salon
Oturum Başkanı: Halit Bekiroğlu
Yusuf Turan Günaydın, İslâmın Nûru Dergisi (1951-1953) ve Tasavvuf Alanına Katkısı Üzerine Bir İnceleme
Yasin Beyaz, Büyük Doğu Dergisi'nin İslam Dünyasına Bakışı
Kâmil Büyüker, Mecmua İçinde Ansiklopedi, Ansiklopedi İçinde Mecmua: İslam-Türk Ansiklopedisi/Muhîtü’l-Maârif Mecmuası (1940-1948)
Muhammed Akaydın, Türk Ruhu Dergisi ve Ali Haydar Öztürk

11:30-13:00 8. Oturum | İslamcı Düşüncenin Öncü Şahsiyetleri
Konferans Salon
Oturum Başkanı: Bilal Kemikli
Bayram Ali Çetinkaya, İslamcılıktan Sükelerizme Şemseddin Günaltay'ın Zihinsel Dönüşümü
Mustafa Tekin, Bir İslamcı Profili Olarak Mehmet Akif
Fahrettin Gün, Eşref Edib Fergan’ın Hayatı, Eserleri ve Sırat-ı Müstakim-Sebilürreşad Mecmuası
Bedir Sala, Said Halim Paşa’nın Düşünsel Mirası

14:15-15:45 9. Oturum | İslamcı Dergilerde Dinî İlimler
Genel Salon
Oturum Başkanı: İbrahim Halil Üçer
Hüseyin Hansu, Babanzâde Ahmet Naim (1872-1934) ve Sırât-ı Müstakîm Mecmuasındaki Hadis Tercümeleri
Abdullah Durmuş, Sebilü'r-reşad Dergisinde Birden Çok Evlilik Tartışmaları: Ahmed Hamdi Akseki Örneği
Ercan Şen, 1960 Öncesi Yayımlanan İslâmcı Dergilerde Kur’ân Çevirileri Etrafında Yapılan Tartışmaların Serencâmı: Sebîlürreşad ve İslâm Dergisi Örneği
Mustafa Özel, Hasan Basri Çantay’ın Tefsir, Meal ve Kur’ân-ı Kerîm’e Dair Yazıları

14:15-15:45 10. Oturum | Çok Partili Dönemde İslamcı Dergiler II
Konferans Salon
Oturum Başkanı: Abdulkadir Macit
Birsen Banu Okutan, Hareketin Çalışma Sesi: Akif'i Yeniden Anlamak
Mine Alpay Gün, Ömer Rıza Doğrul ve Selâmet Dergisi
Kamil Çoştu, Ehli Sünnet Dergisinin ve Abdurrahim Zapsu’nun Dinî İçerikli Yayıncılık Serüveni
Ali Özcan, Tek Kişilik Kültür ve Medeniyet Ordusu: Serdengeçti Dergisi

16:00-17:00 Kapanış Değerlendirme
Genel Salon
Necdet Subaşı, Kurtuluş Kayalı, Bilal Kemikli, Lütfi Sunar, Vahdettin Işık, Asım Öz, Mahmut Hakkı Akın