Tanzimat Döneminde Muhalefet Düşüncesi ve Yeni Osmanlılar

Yayın Türü: 
Tez
Yazar/Hazırlayan: 
Gürbüz Özdemir
Tarih: 
2000
Yayımlandığı/Basıldığı Mecra : 
Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sakarya
Sayfa: 
325
Dil: 
Türkçe
Konu: 
Osmanlı Devleti, Muhalefet, Tanzimat Dönemi, Yeni Osmanlılar

Doktora Tezi. Tanzimat döneminde, Gülhane Ham Humayunu'nun ilanıyla birlikte batılılaşma yönünde bir değişim egemen olmuş; bu değişim, geleneksel değer ve kurumların yanında batılı kurumların gelişmesine ortam hazırlayarak, toplumsal ve siyasal hayatı sarsmıştır. Bu gelişme, kendi içinde destek ve tepkilerin oluşmasına zemin hazırlamıştır. Tepkiler arasında, entellektüel yönü ağır basan ve örgütlü ilk muhalefet hareketi olarak nitelendirilen Yeni Osmanlılar hareketi önde gelmektedir. Söz konusu hareket, başlangıç itibariyle düzen dışı bir niteliğe sahip olmasına rağmen, zaman içinde düzen içi muhalefet düşüncesinin yerleşmesine kaynaklık etmiştir. Meşrutiyet, cumhuriyet ve demokrasi gibi kurumların, düşünsel temelleri de bu hareketle birlikte ifadelendirilmeye ve düşünülmeye başlanılmıştır. Yeni Osmanlılar, ilk entellektüel ve örgütlü siyasal muhalefet hareketi olması ve daha sonraki dönemlere önemli esin kaynağı olarak görülmesi nedeniyle yakın tarihimize ışık tutan unsurlar arasında yer almaktadır. Bu nedenle, gerek Tanzimat dönemi ve gerekse Yeni Osmanlılar, kapsamlı bir incelemenin konusu olmuştur. Bu tez çalışmasında, Osmanlı siyasal hayatında bir dönüm noktası olan Tanzimat Dönemi'nde muhalefet düşüncesi ve bu bağlamda Yeni Osmanlılar'ın yaptıkları muhalefet incelenmeye çalışılmıştır. Yeni Osmanlılar, padişahın şahsına karşı genelde ılımlı bir politika izlerlerken, Babıali'ye ve onun uygulamalarına yönelik düşünsel düzeyde radikal düzeye varan önemli etkinlikler yürütmüşlerdir. Bunları yaparlarken, dergi ve gazete gibi modern iletişim araçları kullanmaları muhalefet güçlerini artırmıştır.